Sukces terapeutyczny i rynkowy rozszerzyły zainteresowanie ta formą leczenia i przyczyniły się do wprowadzenia dwóch kolejnych leków z tej grupy - wardenafiluitadalafilu. Wiele doniesień potwierdza skuteczność oraz dobrą tolerancję leczenia inhibitorami 5-PDE, niezależnie od wieku pacjenta, jego rasy, etiologii oraz czasu trwania zaburzeń [7, 8]. Obecnie mamy możliwość wyboru leku stosownie do oczekiwań, potrzeb i indywidualnych preferencji pacjenta. Według tych ostatnich 52,22% wybiera leczenie tadalafilem, 27, 77% wolałoby sildenafil, natomiast 20% opowiada się za terapią wardenafilem[8]. Wybór tadalafilu podyktowany był w opinii pacjentów: najbardziej intensywną i najdłużej trwającą erekcją, formą przyjmowania leku, możliwością zażywania go o dowolnej porze dnia, brakiem wpływu spożytego posiłku lub alkoholu oraz możliwością odbycia ponownego stosunku płciowego następnego dnia, ze względu na długi czas działania leku [8]. Omawiając etiologię ED, należy wziąć pod uwagę upośledzenie funkcji kolejnych narządów i układów, jak również postępujące z wiekiem występowanie schorzeń towarzyszących.
Prawdopodobieństwo występowania zaburzeń erekcji wzrasta dwukrotnie z 39% do 67% w okresie 30 lat (od 40-70 r.ż.) [9]. Leczenie wielu schorzeń przewlekłych, często wymagające polifarmakoterapii, może być podstawą terapii ED, jak również przyczyną jatrogennych ED. Badania wykazują skuteczność i bezpieczeństwo stosowania tadalafilu w grupie mężczyzn powyżej 65.r.ż.
[6].Potwierdzono poprawę erekcji poprzez wzrost IIEF-EF (International Index of Erectile Function) u 40% badanych, którzy przed leczeniem mieli <26 punktów, po leczeniu punktacja >26 - zakres prawidłowej funkcji erekcyjnej. Poprawę wzwodu prącia wykazano we wszystkich badanych grupach pacjentów z ED od stopni łagodnych do całkowitych. Odnotowano również poprawę w zakresie możliwości odbycia satysfakcjonującego stosunku, mierzoną z użyciem SEP3 (Sexual Encounter Profile - 3). Możliwość współżycia płciowego potwierdziło >56% badanych we wszystkich przedziałach czasowych od 0-36 godzin działania leku, w tym 64% w przedziale 24-36 godzin [6]. Pełen rozkład danych przedstawia rycina 1 [6]. Czas działania tadalafiludo 36 godzin daje możliwość większej elastyczności i komfortu stosowania. Jest to szczególnie istotne u starszych par, gdzie czas niezbędny do osiągnięcia optymalnej sztywności prącia jest dłuższy i wymaga intensywniejszej stymulacji.
| Produkt | Dawkowanie | Ilość + Bonus | Cena | |
|---|---|---|---|---|
| Cialis Super Active | 20mg | 60 + 8 tabletek | 230.32€ 219.35€ | |
| Cialis Generika | 10mg | 20 tabletek | 48.23€ 45.93€ | |
| Cialis Generika | 60mg | 30 + 2 tabletki | 85.33€ 81.27€ | |
| Cialis Professional | 20mg | 10 tabletek | 48.29€ 45.99€ | |
| Cialis Generika | 5mg | 90 + 6 tabletek | 115.91€ 110.39€ | |
| Cialis Generika | 60mg | 360 + 10 tabletek | 570.52€ 543.35€ | |
| Cialis Generika | 20mg | 120 + 8 tabletek | 188.15€ 179.19€ | |
| Cialis Generika | 40mg | 180 + 10 tabletek | 277.29€ 264.09€ | |
| Cialis Generika | 60mg | 60 + 4 tabletki | 145.06€ 138.15€ | |
| Cialis Generika | 2.5mg | 270 + 10 tabletek | 199.64€ 190.13€ | |
| Cialis Generika | 60mg | 90 + 6 tabletek | 196.67€ 187.30€ | |
| Cialis Generika | 20mg | 270 + 10 tabletek | 335.21€ 319.25€ | |
| Cialis Generika | 40mg | 360 + 10 tabletek | 477.87€ 455.11€ | |
| Cialis Generika | 20mg | 180 + 10 tabletek | 254.09€ 241.99€ |
Partnerki mające problem z lubrykacją oraz atrofią pochwy również potrzebują dłuższego okresu gry wstępnej.
Sukces terapeutyczny i rynkowy rozszerzyły zainteresowanie ta formą leczenia i przyczyniły się do wprowadzenia dwóch kolejnych leków z tej grupy - wardenafiluitadalafilu. Wiele doniesień potwierdza skuteczność oraz dobrą tolerancję leczenia inhibitorami 5-PDE, niezależnie od wieku pacjenta, jego rasy, etiologii oraz czasu trwania zaburzeń [7, 8]. Obecnie mamy możliwość wyboru leku stosownie do oczekiwań, potrzeb i indywidualnych preferencji pacjenta. Według tych ostatnich 52,22% wybiera leczenie tadalafilem, 27, 77% wolałoby sildenafil, natomiast 20% opowiada się za terapią wardenafilem[8]. Wybór tadalafilu podyktowany był w opinii pacjentów: najbardziej intensywną i najdłużej trwającą erekcją, formą przyjmowania leku, możliwością zażywania go o dowolnej porze dnia, brakiem wpływu spożytego posiłku lub alkoholu oraz możliwością odbycia ponownego stosunku płciowego następnego dnia, ze względu na długi czas działania leku [8].
Omawiając etiologię ED, należy wziąć pod uwagę upośledzenie funkcji kolejnych narządów i układów, jak również postępujące z wiekiem występowanie schorzeń towarzyszących. Prawdopodobieństwo występowania zaburzeń erekcji wzrasta dwukrotnie z 39% do 67% w okresie 30 lat (od 40-70 r.ż.) [9]. Leczenie wielu schorzeń przewlekłych, często wymagające polifarmakoterapii, może być podstawą terapii ED, jak również przyczyną jatrogennych ED. Badania wykazują skuteczność i bezpieczeństwo stosowania tadalafilu w grupie mężczyzn powyżej 65.r.ż. [6].Potwierdzono poprawę erekcji poprzez wzrost IIEF-EF (International Index of Erectile Function) u 40% badanych, którzy przed leczeniem mieli <26 punktów, po leczeniu punktacja >26 - zakres prawidłowej funkcji erekcyjnej.
Poprawę wzwodu prącia wykazano we wszystkich badanych grupach pacjentów z ED od stopni łagodnych do całkowitych. Odnotowano również poprawę w zakresie możliwości odbycia satysfakcjonującego stosunku, mierzoną z użyciem SEP3 (Sexual Encounter Profile - 3). Możliwość współżycia płciowego potwierdziło >56% badanych we wszystkich przedziałach czasowych od 0-36 godzin działania leku, w tym 64% w przedziale 24-36 godzin [6]. Pełen rozkład danych przedstawia rycina 1 [6]. Czas działania tadalafiludo 36 godzin daje możliwość większej elastyczności i komfortu stosowania. Brak konieczności zachowania krótkotrwałego schematu tabletka - próba stosunku daje partnerom większą pewność siebie i spontaniczność. Profil farmakologiczny tadalafilu nie wymaga redukcji dawki ze względu na wiek. dawka maksymalna 20 mg jest dobrze tolerowana [6, 10]. Poniżej 5% badanych zaprzestało leczenia tadalafilem ze względu na działania niepożądane, głównie ból głowy i dyspepsję, odnotowano również zaczerwienienie twarzy oraz nieżyt nosa [10, 11]. Zakres bezpieczeństwa pozwala skutecznie stosować lek również u pacjentów ze schorzeniami dodatkowymi, takimi jak: cukrzyca, upośledzenie funkcji wątroby, depresja, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia [10, 11]. ED i uogólniona choroba naczyniowa mają wspólne czynniki ryzyka. Do najczęściej wymienianych należą: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia, palenie papierosów, otyłość oraz podeszły wiek [12, 13]. Trzydzieści procent mężczyzn z zaburzeniami erekcji choruje na nadciśnienie tętnicze [14]. Oba te schorzenia są przewlekłe, a ich leczenie jest długotrwałe.
Musimy więc uwzględnić efekty działania obu terapii stosowanych jednoczasowo. Mechanizm rozszerzania naczyń przez inhibitory 5-PDE oraz większość leków przeciwnadciśnieniowych jest inny. Z tego względu efekt synergistyczny obniżający ciśnienie krwi jest mało prawdopodobny. Badanie leków z pięciu grup: enalaprilu - inhibitora konwertazy angiotensyny, blokera receptora angiotensyny II, metoprololu - leku beta-andrenolitycznego, cialis lek bez recepty benzofurazydu - diuretyku tiazydowego oraz amlodypiny - blokera kanału wapniowego stosowanych z tadalafilem wykazało nie wielkie fektsynergistyczny obniżający ciśnienie tętnicze, bez klinicznych objawów niedociśnienia [13]. Objawy naczyniowe o charakterze zaczerwienienia twarzy pojawiały się częściej w grupach: tadalafil + lek przeciwnadciśnieniowy vs placebo + lek przeciwnadciśnieniowy oraz z taką samą częstością w leczeniu: tadalafilvs tadalafil + lek przeciwnadciśnieniowy. Badania wykazują również pełne bezpieczeństwo stosowania kilku leków przeciwnadciśnieniowych (dwa i więcej) z tadalafilem[13].Ryzyko wystąpienia poważnych incydentów kardiologicznych nie różni się w grupach przyjmujących tadalafil z lekami przeciw-nadciśnieniowymi vs tadalafilzplacebo[12,13].
U pacjentów z dwoma i więcej czynnikami ryzyka choroby naczyniowej (nadciśnienie, cukrzyca, hiperlipidemia) ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych było podobne jak w grupach leczonych tadalafilemvs placebo. Aby zapewnić pacjentom pełne bezpieczeństwo, należy poinformować ich o możliwości dodatkowego obniżenia ciśnienia tętniczego podczas kuracji przeciwnadciśnieniowej po włączeniu tadalafilu, a także uwzględnić ograniczenia jego stosowania wynikające z dodatkowych schorzeń kardiologicznych oraz niewydolności narządowej. Nie zaleca się włączenia inhibitora 5-PDE [7]: - w okresie 6-8 tygodni od przebytego zawału mięśnia sercowego, - w przypadku niekontrolowanego nadciśnienia, - istotnego niedociśnienia, - niestabilnej dławicy piersiowej, - ciężkiej niewydolności mięśnia sercowego, - upośledzenia funkcji wątroby ciężkiego stopnia, - krańcowego stadium niewydolności nerek wymagającego dializ.
| Aspekt życia seksualnego | Dawkowanie doraźne (do 36h) | Dawkowanie codzienne (24/7) | Korzyść dla pacjenta |
|---|---|---|---|
| Spontaniczność | Ograniczona do okna 36h | Pełna spontaniczność | Mniejsza presja czasowa |
| Planowanie aktywności | Wymaga przemyślenia (przyjęcie 30-60 min przed) | Brak potrzeby planowania | Wygoda i naturalność |
| Częstotliwość stosunków | Ograniczona do okresu działania leku | Możliwa wielokrotnie w ciągu tygodnia | Większa swoboda |
| Psychologiczny komfort | Może powodować niepokój o czas | Większe poczucie kontroli i gotowości | Redukcja lęku przed niepowodzeniem |
Bardziej szczegółowe wytyczne i precyzyjne schematy leczenia ED pacjentów kardiologicznych podaje konsensus z Princeton [15]. Łagodny rozrost stercza (benign prostatic hyperplasia - BPH) i związane z nim objawy z dolnego odcinka układu moczowego (lower urinary tract symptoms - LUTS) są oprócz wymienionych istotnym czynnikiem ED [16]. Ich współwystępowanie u starszych mężczyzn wymaga stosowania terapii łączonej - leczącej oba schorzenia, optymalnie dobranej, by działanie leków uzupełniało się, podnosząc efektywność kuracji.
Podobne dane uzyskano w przypadku połączenia sildenafiluzdoksazosyną[26]. W badaniach in vitro blokada alfa-1 receptorów przez alfuzosynę zwiększa relaksacyjny wpływ tadalafiluna mięśniówkę gładką ciał jamistych. Korzyści łączenia tadalafiluzalfuzosyną były widoczne jako: - wzmożona relaksacja skurczu mięśniówki ciał jamistych wywołanego stymulacją neuronalną, - intensyfikacja działania rozkurczowego nitrergicznego (z użyciem NO) [27]. Wnioski wypływające z powyższych doniesień wskazują, że połączenie alfa-blokera z tadalafilemmo że być korzystną opcją terapeutyczną u pacjentów z ED przy nieskuteczności monoterapii inhibitorem 5-PDE oraz ze schorzeniami towarzyszącymi (BPH i nadciśnieniem). Około 30-35% mężczyzn z ED nie odpowiada na leczenie inhibitorami 5-PDE [28].
Pierwszym etapem wyjaśnienia przyczyny niepowodzeń powinna być weryfikacja, czy brak odpowiedzi wynika z nieskuteczności zastosowanego leku. Terapię można uznać za nieskuteczną, gdy brak jest odpowiedzi na co najmniej ośmiokrotne podanie leku w dawce maksymalnej [7, 29]. Nieskuteczność jednego leku nie wyklucza dobrej odpowiedzi na inny lek z tej samej grupy. Efektywność leczenia może podnieść precyzyjne poradnictwo i ponowna edukacja pacjenta [28, 29]. Korzyści może przynieść zmiana dawkowania leku z formy "na żądanie" przed planowanym stosunkiem na terapię ciągłą w dawce raz dziennie [30].
U pacjentów z zespołem niedoboru testosteronu należy uwzględnić możliwość włączenia androgenowej terapii zastępczej [7, 28]. Istotne jest prawidłowe prowadzenie pacjentów, weryfikacja dawek leków - eliminacja czynników ryzyka, zmiana stylu życia, identyfikacja i leczenie schorzeń dodatkowych: nadciśnienia tętniczego, łagodnego rozrostu stercza, zaburzeń depresyjnych [28, 29]. Podłoże psychologiczne zaburzeń może wymagać współpracy z seksuologiem lub psychiatrą. Powodem nieskuteczności inhibitorów 5-PDE może być również przyjmowanie leku z posiłkiem, szczególnie wysokotłuszczowym, który opóźnia wchłanianie, jak również obniża stężenie leku w osoczu [31, 32]. Jedynie farmakokinetyka tadalafilu pozostaje niezależna od przyjętego posiłku [33]. Układ przekaźnictwa adrenergicznego jest szlakiem neuronalnym odpowiedzialnym za skurcz mięśniówki ciał jamistych i następowe ustąpienie erekcji [17].
| Czynnik | Wpływ na początek działania | Wpływ na czas trwania | Zalecenia |
|---|---|---|---|
| Spożycie pokarmu (tłusty) | Może opóźnić (do 1-2h) | Minimalny wpływ na czas | Przyjmować na czczo lub z lekkim posiłkiem |
| Wiek pacjenta | Może być wolniejszy u starszych | Może być dłuższy u starszych | Rozważyć niższą dawkę początkową |
| Problemy z wątrobą | Może być opóźniony | Może być wydłużony | Konieczna konsultacja z lekarzem |
| Problemy z nerkami | Może być opóźniony | Może być wydłużony | Konieczna konsultacja z lekarzem |
Doświadczalnie wykazano obecność receptorów alfa 1-adrenergicznych w ciałach jamistych prącia [18] oraz proerekcyjne działanie czynnika blokującego receptor alfa podanego do ciała jamistego [19].
Wykazano, że dieta wysokotłuszczowa zmniejsza zawartość włókien elastycznych w osłonce białawej ciał jamistych prącia. Tadalafil w badaniach doświadczalnych na zwierzętach powoduje odwrócenie tego efektu [34]. Spożywanie alkoholu jest czynnikiem ryzyka ED, jednak wypicie alkoholu przed przyjęciem leku nie wpływa na farmakokinetykę żadnego z inhibitorów 5-PDE [35]. Doksazosyna jest lekiem przeciwnadciśnienowym skutecznie poprawiającym funkcję erekcyjną u chorych z nadciśnieniem [20], jak również u pacjentów z łagodnym rozrostem stercza [21, 22]. Inhibitory 5-PDE są ponadto czynnikiem zmniejszającym objawy z dolnego odcinka układu moczowego w przebiegu BPH [23]. Doniesienia dotyczące alfuzosyny - blokera receptora alfa skutecznie stosowanego w leczeniu LUTS, mającego niewielki wpływ na układ sercowo-naczyniowy i funkcje seksualne, wykazały pełne bezpieczeństwo hemodynamiczne łączenia z tadalafilem w dawce maksymalnej 20 mg [24, 25]. Inhibitory 5-PDE oraz blokery receptora alfa-1 mają inny mechanizm działania, jednak ze względu na wspólny punkt uchwytu - układ moczowo-płciowy mogą mieć działanie addycyjne. Analiza retrospektywna grupy mężczyzn z ED, u których nie odnotowano poprawy po leczeniu tadalafilem wykazała, że włączenie dodatkowo alfuzosyny spowodowało poprawę funkcji erekcyjnej u 71% badanych [25].
| Schemat | Przeznaczenie | Zalecana dawka | Kiedy przyjmować |
|---|---|---|---|
| Dawkowanie doraźne (przed planowaną aktywnością) | Okazjonalna aktywność seksualna | 10 mg lub 20 mg | Przynajmniej 30 min przed (optymalnie 1-2h) |
| Dawkowanie codzienne (raz na dobę) | Częsta, spontaniczna aktywność | 2,5 mg lub 5 mg | O stałej porze dnia, niezależnie od aktywności |
| Dawkowanie co drugi dzień | Rzadsza aktywność, przy skutkach ubocznych | 5 mg | Co 48 godzin |
Podobne dane uzyskano w przypadku połączenia sildenafiluzdoksazosyną[26]. W badaniach in vitro blokada alfa-1 receptorów przez alfuzosynę zwiększa relaksacyjny wpływ tadalafiluna mięśniówkę gładką ciał jamistych. Korzyści łączenia tadalafiluzalfuzosyną były widoczne jako: - wzmożona relaksacja skurczu mięśniówki ciał jamistych wywołanego stymulacją neuronalną, - intensyfikacja działania rozkurczowego nitrergicznego (z użyciem NO) [27]. Wnioski wypływające z powyższych doniesień wskazują, że połączenie alfa-blokera z tadalafilemmo że być korzystną opcją terapeutyczną u pacjentów z ED przy nieskuteczności monoterapii inhibitorem 5-PDE oraz ze schorzeniami towarzyszącymi (BPH i nadciśnieniem). Około 30-35% mężczyzn z ED nie odpowiada na leczenie inhibitorami 5-PDE [28]. Pierwszym etapem wyjaśnienia przyczyny niepowodzeń powinna być weryfikacja, czy brak odpowiedzi wynika z nieskuteczności zastosowanego leku. Terapię można uznać za nieskuteczną, gdy brak jest odpowiedzi na co najmniej ośmiokrotne podanie leku w dawce maksymalnej [7, 29]. Nieskuteczność jednego leku nie wyklucza dobrej odpowiedzi na inny lek z tej samej grupy. Efektywność leczenia może podnieść precyzyjne poradnictwo i ponowna edukacja pacjenta [28, 29]. Korzyści może przynieść zmiana dawkowania leku z formy "na żądanie" przed planowanym stosunkiem na terapię ciągłą w dawce raz dziennie [30]. U pacjentów z zespołem niedoboru testosteronu należy uwzględnić możliwość włączenia androgenowej terapii zastępczej [7, 28]. Istotne jest prawidłowe prowadzenie pacjentów, weryfikacja dawek leków - eliminacja czynników ryzyka, zmiana stylu życia, identyfikacja i leczenie schorzeń dodatkowych: nadciśnienia tętniczego, łagodnego rozrostu stercza, zaburzeń depresyjnych [28, 29]. Podłoże psychologiczne zaburzeń może wymagać współpracy z seksuologiem lub psychiatrą.
Jest to szczególnie istotne u starszych par, gdzie czas niezbędny do osiągnięcia optymalnej sztywności prącia jest dłuższy i wymaga intensywniejszej stymulacji. Partnerki mające problem z lubrykacją oraz atrofią pochwy również potrzebują dłuższego okresu gry wstępnej. Brak konieczności zachowania krótkotrwałego schematu tabletka - próba stosunku daje partnerom większą pewność siebie i spontaniczność. Profil farmakologiczny tadalafilu nie wymaga redukcji dawki ze względu na wiek. dawka maksymalna 20 mg jest dobrze tolerowana [6, 10].
Poniżej 5% badanych zaprzestało leczenia tadalafilem ze względu na działania niepożądane, głównie ból głowy i dyspepsję, odnotowano również zaczerwienienie twarzy oraz nieżyt nosa [10, 11]. Zakres bezpieczeństwa pozwala skutecznie stosować lek również u pacjentów ze schorzeniami dodatkowymi, takimi jak: cukrzyca, upośledzenie funkcji wątroby, depresja, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia [10, 11]. ED i uogólniona choroba naczyniowa mają wspólne czynniki ryzyka. Do najczęściej wymienianych należą: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia, palenie papierosów, otyłość oraz podeszły wiek [12, 13]. Trzydzieści procent mężczyzn z zaburzeniami erekcji choruje na nadciśnienie tętnicze [14].
Oba te schorzenia są przewlekłe, a ich leczenie jest długotrwałe. Musimy więc uwzględnić efekty działania obu terapii stosowanych jednoczasowo. Mechanizm rozszerzania naczyń przez inhibitory 5-PDE oraz większość leków przeciwnadciśnieniowych jest inny. Z tego względu efekt synergistyczny obniżający ciśnienie krwi jest mało prawdopodobny. Badanie leków z pięciu grup: enalaprilu - inhibitora konwertazy angiotensyny, blokera receptora angiotensyny II, metoprololu - leku beta-andrenolitycznego, cialis lek bez recepty benzofurazydu - diuretyku tiazydowego oraz amlodypiny - blokera kanału wapniowego stosowanych z tadalafilem wykazało nie wielkie fektsynergistyczny obniżający ciśnienie tętnicze, bez klinicznych objawów niedociśnienia [13]. Powodem nieskuteczności inhibitorów 5-PDE może być również przyjmowanie leku z posiłkiem, szczególnie wysokotłuszczowym, który opóźnia wchłanianie, jak również obniża stężenie leku w osoczu [31, 32]. Jedynie farmakokinetyka tadalafilu pozostaje niezależna od przyjętego posiłku [33]. Wykazano, że dieta wysokotłuszczowa zmniejsza zawartość włókien elastycznych w osłonce białawej ciał jamistych prącia. Tadalafil w badaniach doświadczalnych na zwierzętach powoduje odwrócenie tego efektu [34].
Objawy naczyniowe o charakterze zaczerwienienia twarzy pojawiały się częściej w grupach: tadalafil + lek przeciwnadciśnieniowy vs placebo + lek przeciwnadciśnieniowy oraz z taką samą częstością w leczeniu: tadalafilvs tadalafil + lek przeciwnadciśnieniowy. Badania wykazują również pełne bezpieczeństwo stosowania kilku leków przeciwnadciśnieniowych (dwa i więcej) z tadalafilem[13].Ryzyko wystąpienia poważnych incydentów kardiologicznych nie różni się w grupach przyjmujących tadalafil z lekami przeciw-nadciśnieniowymi vs tadalafilzplacebo[12,13]. U pacjentów z dwoma i więcej czynnikami ryzyka choroby naczyniowej (nadciśnienie, cukrzyca, hiperlipidemia) ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych było podobne jak w grupach leczonych tadalafilemvs placebo. Aby zapewnić pacjentom pełne bezpieczeństwo, należy poinformować ich o możliwości dodatkowego obniżenia ciśnienia tętniczego podczas kuracji przeciwnadciśnieniowej po włączeniu tadalafilu, a także uwzględnić ograniczenia jego stosowania wynikające z dodatkowych schorzeń kardiologicznych oraz niewydolności narządowej. Nie zaleca się włączenia inhibitora 5-PDE [7]: - w okresie 6-8 tygodni od przebytego zawału mięśnia sercowego, - w przypadku niekontrolowanego nadciśnienia, - istotnego niedociśnienia, - niestabilnej dławicy piersiowej, - ciężkiej niewydolności mięśnia sercowego, - upośledzenia funkcji wątroby ciężkiego stopnia, - krańcowego stadium niewydolności nerek wymagającego dializ.
Bardziej szczegółowe wytyczne i precyzyjne schematy leczenia ED pacjentów kardiologicznych podaje konsensus z Princeton [15]. Łagodny rozrost stercza (benign prostatic hyperplasia - BPH) i związane z nim objawy z dolnego odcinka układu moczowego (lower urinary tract symptoms - LUTS) są oprócz wymienionych istotnym czynnikiem ED [16]. Ich współwystępowanie u starszych mężczyzn wymaga stosowania terapii łączonej - leczącej oba schorzenia, optymalnie dobranej, by działanie leków uzupełniało się, podnosząc efektywność kuracji. Układ przekaźnictwa adrenergicznego jest szlakiem neuronalnym odpowiedzialnym za skurcz mięśniówki ciał jamistych i następowe ustąpienie erekcji [17]. Doświadczalnie wykazano obecność receptorów alfa 1-adrenergicznych w ciałach jamistych prącia [18] oraz proerekcyjne działanie czynnika blokującego receptor alfa podanego do ciała jamistego [19].
Doksazosyna jest lekiem przeciwnadciśnienowym skutecznie poprawiającym funkcję erekcyjną u chorych z nadciśnieniem [20], jak również u pacjentów z łagodnym rozrostem stercza [21, 22]. Inhibitory 5-PDE są ponadto czynnikiem zmniejszającym objawy z dolnego odcinka układu moczowego w przebiegu BPH [23]. Doniesienia dotyczące alfuzosyny - blokera receptora alfa skutecznie stosowanego w leczeniu LUTS, mającego niewielki wpływ na układ sercowo-naczyniowy i funkcje seksualne, wykazały pełne bezpieczeństwo hemodynamiczne łączenia z tadalafilem w dawce maksymalnej 20 mg [24, 25]. Inhibitory 5-PDE oraz blokery receptora alfa-1 mają inny mechanizm działania, jednak ze względu na wspólny punkt uchwytu - układ moczowo-płciowy mogą mieć działanie addycyjne. Analiza retrospektywna grupy mężczyzn z ED, u których nie odnotowano poprawy po leczeniu tadalafilem wykazała, że włączenie dodatkowo alfuzosyny spowodowało poprawę funkcji erekcyjnej u 71% badanych [25]. Spożywanie alkoholu jest czynnikiem ryzyka ED, jednak wypicie alkoholu przed przyjęciem leku nie wpływa na farmakokinetykę żadnego z inhibitorów 5-PDE [35].